فواید ورزش

بدن سالم ابزار تکامل روح انسان است . در دین مبین اسلام حفظ بدن از خطر ،‌ صدمات و تامین سلامتی و بهداشت آن وظیفه دینی ما است . امام سجاد (ع) می فرمایند " بدنت بر تو حقی دارد و حق آن این است که آنرا سالم ،‌ نیرومند و مقاوم در برابر شداید و سختیها و در کمال نشاط نگه داری " .
معمولاً افراد وقتی ورزش می کنند روز خوبی را خواهند داشت . تجربیات خوشآیند ، رضایت مندی ، اشتیاق و تخلیه هیجانهای مخرب و منفی از آثار ورزش کردن است . لذتی که افراد هنگام ورزش کردن می کنند هیچگاه به زبان قابل توصیف نیست . ورزش می تواند برای افراد تجربیات ارزشمندی به همراه داشته باشد . دنیایی از تجربیات جذاب !
ورزش فرصتی برای تبادل تجربه میان ورزشکاران بوجود می آورد و زمینه ساز تعاملات اجتماعی سالم می شود . ورزش باعث شادابی و نشاط افراد شده و آنان را قادر می سازد تا زندگی خود را تحت کنترل داشته باشند . افراد ورزشکار آگاهی کاملی نسبت به وضعیت جسمانی خود دارند . زندگی هیجانی افراد و توانایی کنترل هیجانها بطور موثری می تواند بوسیله ورزش در آنان رشد کند . افراد با ورزش کردن بهتر می توانند با نا امیدیها ، واماندگی ها ، ترس ،‌ اضطراب ، حسادت ، شرم و خشم مقابله کنند . ورزش باعث تقویت اعتماد به نفس و عزت نفس می شود و ورزشکار به این باور میرسد که می تواند از عهده کارش به خوبی بر می آید .
ورزش باعث تقویت مهارتهای اجتماعی می شود . توانایی بر قراری رابطه دوستی با دیگران یکی از مهمترین عوامل در کیفیت زندگی هر فرد محسوب می شود که از طریق ورزش بدست می آید . ورزش از ابتلاء فرد به آلودگیهای اجتماعی مانند اعتیاد جلوگیری می کند . ورزش مسولیت پذیری افراد را بیشتر می کند . ورزشکار چون در قبال حرکاتش پاسخگو است در نتیجه همیشه نسبت به اعمالش احساس مسولیت می کند .
در سال 1996 انجمن جراحان عمومی آمریکا گزارشی ارائه کرد که زنان و مردان در سنین مختلف می توانند با ورزش کردن کیفیت زندگی خودشان را بهبود بخشند .
ورزش و نرمش منظم می تواند از میزان مرگ میر ناشی از بیماریهای مزمن بکاهد . میلیونها آمریکایی به شدت از بیماریهای مزمن زیر رنج می برند که از طریق ورزش سبک منظم می توانند از بروز یا پیشرفت این بیماریها جلوگیری کرده یا حداقل وضعیت جسمی خود را بهبود دهند .
1-   حدود 6/12 میلیون نفر مبتلاء به بیماری گرفتگی کرونر قلب
2-   حدود 1/1 میلیون نفر سکته قلبی
3-   حدود 17 میلیون مبتلا به دیابت که 90 تا 95 درصد آنها از دیابت نوع 2 می باشد که علت آن چاقی و عدم تحرک است و تقریباً‌ 16 میلیون مستعد ابتلاء به دیابت می باشند .
4-   حدود 000/107 مبتلا به سرطان روده بزرگ
5-   حدود 000/300 نفر مبتلاء به پوکی استخوان
6-   حدود 50 میلیون نفر مبتلا به پرفشاری خون
7-   حدود 50 میلیون نفر در سنین 20 تا 74 سال یا حدود 72 درصد جمعیت بزرگسال آمریکا دچار چاقی مفرط بوده و 108 میلیون نفر یا 61 درصد دارای اضافه وزن هستند .
مطالعات سال 1993 نشان می دهد 14 درصد علت مرگ و میر در آمریکا بعلت کم تحرکی و رژیم غذایی و 23 درصد بیماریهای مزمن است .
مطالعات انجمن ملی سلامت آمریکا بین سالهای 1998 – 1997 نشان می دهد 3/38 درصد جمعیت بزرگسال آمریکا دارای فعالیت بدنی مناسب نبوده و ورزش نمی کنند . تقریباً 33 درصد جمعیت بالای 65 سال آمریکا فعالیت بدنی ندارند . زنان مسن تر معمولاً نسبت به مردان از تحرک کمتری برخوردارند . حدود 44 درصد مردان و 66 درصد زنان بالای 75 سال تحرک بدنی کمی دارند .

عدم فعالیتهای بدنی کافی ، ورزش نکردن و بیماریهای ناشی از آن هزینه های زیادی را به سازمانهای درمانی و بهداشتی تحمیل کرده است . در بلند مدت عدم فعالیتهای جسمانی تهدیدی جدی در راه پیشرفت در توسعه اقتصادی کشور ها محسوب می شود . هزینه های ناشی از بی تحرکی دو نوع می باشد .
1-   هزینه هایی که مستقیماً صرف جلوگیری ، تشخیص ، درمان وارائه خدمات دیگر می شود که شامل هزینه های پزشک ،‌ پرستار ،‌ آزمایشگاه ،‌ دارو ، بستری شدن و توانبخشی می باشد .
2-   هزینه هایی که بدلیل بیماری ، معلولیت و ناتوانی کارکنان بر سازمان تحمیل می شود و بر میزان تولید و فعالیتهای روزانه سازمان تاثیر گذار است . مرگ زودرس ناشی از عوارض کم تحرکی نیز هزینه های زیادی را برسازمانهای تامین اجتماعی و بازنشستگی کارکنان تحمیل می کند . براساس آمار موسسه ملی سلامت آمریکا در سال 2000 هزینه بعضی از بیماریها در جدول زیر نشان داده می شود .

ردیف    بیماری    هزینه
1   چاقی    117 میلیارد دلار
2   قلبی و عروق    183 میلیارد دلار
3   سرطان    157 میلیاد دلار
4   دیابت    100 میلیاد دلار
5   آرتروز ( ورم مفاصل )   65 میلیارد دلار
6   افسردگی   5/2 میلیارد دلار

مطالعات نشان می دهد که افراد چاق تقریباً 36 درصد بیشتر از دیگران به مراکز درمانی و بیمارستانها مراجعه می کنند و 77 درصد بیشتر از دیگران دارو مصرف می کنند .
سالیانه در آمریکا 84 میلیارد دلار صرف خدمات درمانی بیماریهایی مانند دیابت ، بیماریهای قلبی و عروقی ، افسردگی ،‌ سرطان و آرتروز می شود که با ورزش کردن می توان از بروز آنها جلوگیری یا از روند پیشرفت آنها جلوگیری کرد . تشویق کارکنان به ورزش کردن و تقویت مراکز ورزشی در سازمانها می تواند برای کارفرمایان مفید باشد زیرا اگر کارکنان ورزش کنند بطور متوسط 6 تا 32 درصد مرخصی استعلاجی و 20 تا 55 درصد هزینه های خدمات درمانی آنها کاهش می یابد در حالیکه بهره وری از 2 تا 52 درصد افزایش می یابد . در سال 1992 حدود 76 درصد سازمانهای آمریکایی به فعالیتهای ورزشی کارکنان توجه می کردند در حالیکه این رقم در سال 1998 به 93 درصد افزایش یافت .

حداقل 30 دقیقه ورزش سبک به مدت پنج روز در هفته یا 20 دقیقه ورزش سنگین به مدت 3 روز در هفته می تواند بهبود چشمگیری در سلامتی افراد داشته باشد . ورزش برای همه افراد در تمام سنین مفید است . ورزش می تواند مزایای زیر را در برداشته باشد .
1-   بهبود سلامت جسمانی :
   جلوگیری از پیری زودرس و به تاخیر انداختن پدیده سالمندی
   کاهش مرگ و میر زودرس
   جلوگیری از بیماریهای قلبی و عروقی و دیابت
   کاهش پرفشاری خون
   جلوگیری از بیماریهای سرطان روده بزرگ ، پستان ، رحم ، مری و کلیه
   جلوگیری از چاقی و حفظ وزن متناسب
   تقویت سیستم اسکلتی و جلوگیری از پوکی استخوان و تقویت عضلات بدن
   کاهش کلسترول بد خون (LDL) ،‌ تری گلیسیرید و افزایش کلسترول خوب (HDL)
   تقویت سیستم قلبی – عروقی – دستگاه تنفس و سیستم ایمنی بدن و گوارش
2-   بهبود وضعیت روحی و درمانی :
   افزایش نشاط ،‌ شادادبی در زندگی و روحیه عمومی فرد
   افزایش حس اعتماد به نفس و عزت نفس و تصویر مثبت از خود
   مدیریت کردن ناامیدیها و موفقیت ها
   جلوگیری از زوال عقل
   جلوگیری از اعتیاد به مواد مخدر و دخانیات
   جلوگیری از اضطراب ، فشار روانی و افسردگی
   تقویت عملکرد ذهن در یادگیری و بهبود وضعیت تحصیلی
3-   بهبود قابلیت های اجتماعی :
   توسعه مهارتهای ارتباطی
   افزایش حس احترام به دیگران
   پیشگیری از ابتلاء به آلودگیهای اجتماعی (اعتیاد ، پرخاشگری و ... )
   سازگاری با محیط
   افزایش موفقیت های فردی و حرفه ای

مطالعات نشان می دهد یکی از دلایل افزایش مرگ و میر ناشی از اضافه وزن و چاقی است . سالیانه 000/300 نفر آمریکایی بدلیل چاقی می میرند . تعداد مرگ و میر ناشی از چاقی به مراتب بیشتر از مرگ ناشی از اعتیاد به سیگار ، الکل و فقر غذایی است . چاقی می تواند باعث بروز مشکلات حرکتی و فعالیت های اجتماعی بوده و منشاء بیماریهایی مانند قلبی ، عروقی ، سرطانها (روده بزرگ ، پستان ،‌کلیه ، رحم و مری) ،‌ پوکی استخوان ،‌ پرفشاری خون ، آرتروز ،‌ دیابت نوع 2 ، سکته قلبی و مغزی ، مشکلات تنفسی ، اختلالات ادراری ، افسردگی ، تنش ، کیسه صفرا ،‌ وقفه تنفسی در خواب ، زایمانهای پرخطر ، پرمویی در صورت و بی نظمی قاعدگی باشد .
افراد چاق بیشتر از دیگران در معرض خطر ابتلاء به بیماریها هستند بعنوان مثال 5 تا 6 کیلو اضافه وزن خطر ابتلاء به بیماری دیابت نوع 2 را دو برابر و 22 کیلو اضافه وزن خطر آنرا چهار برابر می کند .
در خانمها 5 تا 10 کیلو اضافه 25/1 و در آقایان 6/1 مرتبه خطر ابتلاء به بیماریهای کرونر قلبی را افزایش می دهد . خانمها با 17 کیلو اضافه وزن نسبت به سایرین شش مرتبه بیشتر ممکن است به سرطان رحم مبتلا شوند .

کم تحرکی و ورزش نکردن عامل اصلی بروز بسیاری از بیماریهای جسمی ، روانی و آلودگیهای اجتماعی است . لازم است ورزش را جزیی از برنامه زندگی روزانه خود قرار دهیم . همه افراد در هر سنی که باشند می توانند ورزش سبک و نرمش انجام دهند ، حدود 30 دقیقه پیاده روی به مدت پنج روز در هفته می تواند برای سلامتی افراد مفید باشد و آثار مثبت آنرا می توان در کوتاه مدت مشاهده کرد . به عبارتی یک پیاده روی 15 دقیقه ای روزانه در دو نوبت یا 10 دقیقه ای در سه نوبت در روز کافی است . این گزارش به سازمانها و مدارس و نهادها توصیه می کند که بیشتر باید به فکر برنامه ریزی و تقویت مراکز ورزشی برای کارکنان و دانش آموزان و مردم باشند و فرصتهای لازم برای ورزش کردن آنها را فراهم سازند و گاهی از مشوقهای لازم نیز استفاه کنند . هر کسی باید قدر نعمت سلامتی خود را بداند و برای بهبود وضعیت سلامت جسمی و روانی خود از طریق ورزش کردن تلاش نماید .